منظومه شمسی "قسمت دوم"
(منظومهٔ شمسی بیرونی)
سیارات بیرونی:
غول گازی (سیارهٔ بیرونی یا سیارهٔ مشتریسان) سیارهای است که عمدتاً از سنگ و مواد جامد ساخته نشده، بلکه از گازهای مختلف ساخته شدهاست. این سیارات به طور کامل از گاز ساخته نشدهاند و ستارهشناسان یک مرکز سنگی برای این سیارات در نظر میگیرند. منظومهٔ شمسی دارای چهار غول گازی به نامهای مشتری، زحل، اورانوس و نپتون است. به دلیل این که این سیارات دورترین سیارات منظومهٔ شمسی نسبت به خورشید هستند، آنها را سیارات بیرونی مینامند. از آنجا که این سیارات از گاز ساخته شدهاند، دارای چگالی کم هستند. علاوه بر بزرگبودن، غولهای گازی به سرعت میچرخند و پیرامون خود دارای حلقه هستند و ماههای بسیاری نیز دارند. از آنجا که این سیارات دورتر از سیارات درونی هستند، دانشمندان نتوانستهاند از نزدیک مطالعات گستردهای بر روی آنها انجامدهند. علاوه بر منظومهٔ شمسی، دانشمندان غولهای گازی دیگری را در سامانههای خورشیدی دیگر کشف کردهاند که مانند مشتری هستند.
مشتری:
مشتری بزرگترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی و پنجمین سیارهٔ دور از خورشید است. این سیاره یکی از درخشانترین اجرام آسمان شب است، تنها ماه، زهره و گاهی اوقات مریخ درخشانتر هستند. میانگین فاصلهٔ مشتری از خورشید برابر با ۷۷۷٬۹۲۰٬۰۰۰ کیلومتر (۵٫۲ واحد نجومی) است. قطر استوایی این سیاره تقریباً ۱۴۳٬۰۰۰ (۸۹٬۰۰۰ مایل) است و به اندازهای بزرگ است که همهٔ سیارات دیگر منظومهٔ میتوانند در آن جای بگیرند. همچنین میتوان ۱٬۰۰۰ کرهٔ زمین را درون مشتری جایداد. ترکیبات این سیاره مانند ترکیبات یک ستاره است و اگر سنگینی آن ۸۰ برابر شود، تبدیل به یک ستاره میشود. دورهٔ چرخش این سیاره ۹/۹۲۵ ساعت و تناوب مداری آن ۱۱ سال و ۳۱۳٫۸۳۹ روز است.
دمای مشتری °۱۴۸- سانتیگراد است و جو آن را هیدروژن (H۲) و هلیم (He) میسازند. این سیاره دارای سه حلقهٔ بسیار کدرتر از حلقههای زحل است که توسط فضاپیمای وویجر ۱ در سال ۱۹۷۹ کشف شدهاست. حلقهٔ اصلی مسطح است و ضخامت آن در حدود ۳۰ کیلومتر (۲۰ مایل) و گستردگی و وسعت آن تا حدود ۶٬۴۰۰ کیلومتر (۴٬۰۰۰ مایل) است. حلقهٔ دوم نیز ابر مانند است و ضخامت آن در حدود ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر (۱۲٬۰۰۰ مایل) است. حلقهٔ سوم به دلیل شفافیت خود بسیار نازک است و از ذرات گرد و غباری که قطرشان به ۱۰ میکرون هم نمیرسد، ساخته شدهاست و تا حدود ۱۲۹٬۰۰۰ کیلومتر (۸۰٬۰۰۰ مایل) به لبهٔ بیرونی و تا حدود ۳۰٬۰۰۰ کیلومتر (۱۸٬۶۰۰ مایل) از درون گسترش مییابد. شمار ماههای مشتری ۶۳ است. چهار ماه بزرگ مشتری، گانمید، کالیستو، آیو و اروپا هستند که توسط گالیلئو گالیله کشف شدهاند و به ماههای گالیلهای مشهوراند. گانیمد بزرگترین ماه منظومهٔ شمسی است.
زحل:
زحل دومین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از دیدگاه جرم و اندازه و ششمین سیارهٔ دور از خورشید است. زحل در آسمان شب به راحتی با چشم غیر مسلح به عنوان یک نقطهٔ نسبتاً غیر درخشان قابل مشاهده است. این سیاره را میتوان با یک تلسکوپ کوچک از روی حلقههای باشکوه آن پیدا کرد. دورهٔ چرخش زحل ۱۰٫۶۵۶ ساعت و تناوب مداری آن ۲۹ سال و ۱۶۶٫۹۷ روز است.
جو زحل از هیدروژن (H۲) و هلیم (He) ساخته شدهاست. گالیله برای نخستین بار در سال ۱۶۱۰ حلقههای زحل را مشاهدهکرد. این سیاره دارای حلقههای بسیاری است که از میلیاردها ذرات یخی و سنگی به اندازهٔ یک دانهٔ شکر تا یک خانه ساخته شدهاند. احتمالاً این حلقهها بقایای خردشدهٔ دنبالهدارها، سیارکها و ماهها هستند. بزرگترین حلقهٔ این سیاره ۲۰۰ برابر قطر آن است. اگرچه این حلقهها تا هزاران مایل گسترش مییابند، حلقههای اصلی معمولاً حدود ۳۰ فوت ضخامت دارند. شمار ماههای زحل ۶۲ است. تیتان بزرگترین ماه زحل و دومین ماه بزرگ منظومهٔ شمسی پس از گانمید (ماه مشتری) است و اندازهٔ آن کمی بزرگتر از تیر است.
اورانوس:
اورانوس هفتمین سیارهٔ دور از خورشید و سومین غول گازی بزرگ پس از مشتری، زحل است. اورانوس در درخشانترین حالت خود، فقط با چشم غیر مسلح به عنوان یک نقطهٔ آبی–سبز قابل مشاهده است. دورهٔ چرخش اورانوس ۱۷/۲۴- ساعت و تناوب مداری آن ۸۴ سال و ۴/۴ روز است.
جو اورانوس از هیدروژن (H۲)، هلیم (He) و متان (CH۴) ساخته شدهاست. حلقههای اورانوس پس از حلقههای زحل و به کمک ستارهشناسان کشفشد. اورانوس دارای دو گروه حلقه است: نخست، «حلقههای سامانهٔ درونی» عمدتاً حلقههای باریک و تیره هستند. دوم، «حلقههای سامانهٔ بیرونی» (که توسط تلسکوپ فضایی هابل کشف شدهاند) روشنرنگ و شامل دو حلقهٔ قرمز و آبی هستند. دانشمندان تا به امروز ۱۳ حلقه پیرامون اورانوس شناسایی کردهاند. شمار ماههای اورانوس ۲۷ است. تیتانیا و ابرون بزرگترین ماههای اورانوس هستند که در سال ۱۷۸۷ توسط ویلیام هرشل کشفشدند.
نپتون:
نپتون سومین چهارمین بزرگ منظومهٔ شمسی و هشتمین سیارهٔ دور از خورشید و بازپسین سیارهٔ بیرونی منظومهٔ شمسی است که نمیتوان آن را از زمین با چشم غیر مسلح مشاهدهکرد. این سیاره با یک تلسکوپ کوچک به رنگ سبز و آبی به نظر میرسد. دورهٔ چرخش نپتون ۱۶٫۱۱ ساعت و تناوب مداری آن ۱۶۴ سال و ۲۸۸ روز است.
جو نپتون از هیدروژن (H۲)، هلیم (He) و متان (CH۴) ساخته شدهاست.[۷۳] حلقههای غیر معمولی نپتون یکسان نیستند، اما دارای گرد و غبارهای ضخیم درخشانی هستند که «کمان» نامیده میشوند. پنداشته میشود که حلقههای نپتون نسبتاً جوان هستند و عمر کوتاهی داشتهاند. دادههای سال ۲۰۰۵ نشانداد که ظاهراً حلقههای این سیاره بیثباتتر از آن چیزی هستند که پیش از آن پنداشته میشد. شمار ماههای نپتون ۱۳ است. تریتون منحصر به فرد است و تنها ماه بزرگ منظومهٔ شمسی است که در جهت مخالف چرخش سیارهٔ خود (نپتون)، پیرامون آن میچرخد. تریتون تنها ماه کرویشکل نپتون است و ۱۲ ماه دیگر آن اشکال نامنظم دارند.
منطقهٔ فرانپتونی
کمربند کویپر:
پراکندگی اجرام کمربند کویپر (سبز رنگ) و اجرام دیسک فشرده (نارنجی رنگ) در منظومهٔ شمسی
کمربند کویپر منطقهای از فضا است که پیرامون خورشید و فراتر از نپتون واقع شدهاست و دارای اجسام کوچک یخی است. این منطقه به افتخار جرارد کویپر (ستارهشناس هلندی–آمریکایی) نامگذاری شدهاست و شامل صدها میلیون جسم فضایی است که پنداشته میشود بقایای سیارات بیرونی هنگام تشکیل آنها هستند. برخی از دنبالهدارها از کمربند کویپر سرچشمه میگیرند.
کمربند کویپر کمربندی شبیه به یک بیضی یا دایره است و حدود ۴٫۵ تا ۷٫۵ میلیارد کیلومتر (۳۰ تا ۵۰ واحد نجومی) از خورشید فاصله دارد و شکلگیری آن مانند شکلگیری کمربند سیارکها بودهاست. کمربند سیارکها عمدتاً از فلز و سنگ ساخته شدهاست، اما اجسام کمربند کویپر تقریباً یا به طور کامل از تکههای یخی مواد مختلف ساخته شدهاند. علاوه بر آب یخزده، این اجرام از آمونیاک (NH۳) و هیدروکربنهای مختلف (CnH۲n+۲) از جمله متان ساخته شدهاند. اگرچه دانشمندان بخش کوچکی از اجسام کمربند کویپر را کشف کردهاند، اما بر این باورند که بیش از ۷۰٬۰۰۰ جسم فضایی در این منطقه وجود دارد. برخی از اشیاء این کمربند مانند پلوتو که بزرگترین جسم این منطقه است، بزرگ هستند. جرم سیارک ۵۰۰۰۰ بیش از نیمی از جرم پلوتو است و اندازهٔ ماکیماکی و هائومیا بسیار نزدیک به اندازهٔ پلوتو است. برخی از اجسام کمربند کویپر از جمله پلوتو و هائومیا دارای ماه هستند.
پلوتو:
مقایسهٔ بزرگترین اجسام شناختهشدهٔ فرانپتونی در منظومهٔ شمسی
پلوتو سیارهٔ کوتولهٔ بزرگی در کمربند کویپر است که قبلاً به عنوان بیرونیترین و کوچکترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی در نظر گرفته میشد. در ماه اوت سال ۲۰۰۶، اتحادیهٔ بینالمللی اخترشناسی با طبقهبندی اجرام آسمانی، پلوتو را از فهرست سیارات حذفکرد و در طبقهٔ سیارات کوتوله قرار داد. پلوتو از گازهایی مانند نیتروژن و کربن دیاکسید به صورت یخ ساخته شدهاست. دورهٔ چرخش این سیارهٔ کوتوله ۱۵۳٫۲۹۲۸- روز و تناوب مداری آن ۲۴۷ سال و ۲۴۸٫۲۵ روز به طول میانجامد.
بیشترین دمای سطحی پلوتو °۲۲۳- سانتیگراد و کمترین دمای سطحی آن °۲۳۳- سانتیگراد است. شمار ماههای پلوتو ۵ است. این پنج ماه عبارتند از: شارون، اس/۲۰۱۲ پی ۱، نیکس، اس/۲۰۱۱ پی ۱ و هیدرا است. شارون یک ماه بزرگ است و حجم آن بیش از نصف حجم پلوتو است. فاصلهٔ میان پلوتو و شارون ۱۹٬۶۴۰ کیلومتر (۱۲٬۲۰۰ مایل) و کمتر از فاصلهٔ پرواز میان لندن و سیدنی است. تناوب مداری این ماه به دور پلوتو ۶٫۴ روز به طول میانجامد.
هائومیا:
هائومیا یک سیارهٔ کوتولهٔ غیر معمولی با ابعاد ۱٬۰۰۰×۱٬۵۲۰×۱٬۹۶۰ کیلومتر (۶۲۰×۹۴۰×۱٬۲۲۰ مایل) است که از سنگ ساختهشده و یک لایهٔ نازک یخی روی آن را پوشش دادهاست. در سپتامبر ۲۰۰۸، اتحادیهٔ بینالمللی اخترشناسی هائومیا را به عنوان پنجمین سیارهٔ کوتوله و چهارمین پلوتوئید به رسمیت شناخت. دورهٔ چرخش هائومیا ۳٫۹۱۵۴ ساعت و تناوب مداری آن ۲۸۳ سال و ۱۴/۶۱ روز است.
شمار ماههای هائومیا ۲ است. این دو ماه عبارتند از: هایاکا و ناماکا است. هایاکا از ناماکا بزرگتر است و قطر آن حدود ۳۱۰ کیلومتر (۱۹۳ مایل) است. این ماه با هر بار گردش کامل پیرامون هائومیا در ۴۹ روز، مسافتی حدود ۴۹٬۵۰۰ کیلومتر (۳۰٬۷۵۸ مایل) را میپیماید. این ماه توسط گروه اخترشناسی مایکل براون در ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۰۵ کشفشد. قطر ناماکا حدود ۱۷۰ کیلومتر (۱۰۶ مایل) و تناوب مداری آن ۳۴٫۷ روز است و در این مدت مسافتی حدود ۳۹٬۳۰۰ کیلومتر (۲۴٬۴۲۰ مایل) را میپیماید. این ماه نیز مانند هایاکا، توسط گروه براون اما در ۳۰ ژوئن ۲۰۰۵ کشفشد.
ماکیماکی:
ماکیماکی یک سیارهٔ کوتوله است که قطر آن برابر با ۱٬۵۰۰ کیلومتر (۹۰۰ مایل) است و رنگ آن مایل به قرمز است. دورهٔ چرخش ماکیماکی ۷/۷۷۱ ساعت (۰٫۰۰۳ ساعت) و تناوب مداری آن ۳۱۰ سال است.
تلسکوپ فضایی اسپیتزر با قابلیتهای فروسرخ، ماکیماکی را مورد مطالعه قرار داد و نشانداد که احتمالاً متان در جو این سیارهٔ کوتوله وجود دارد. در آوریل ۲۰۱۱، ماکیماکی میان زمین و ستارهای بسیار دوردست قرار گرفت و از آنجا گذشت و ستارهشناسان با استفاده هفت تلسکوپ به مطالعه و بررسی دربارهٔ چگونگی تغییر نور ستاره پرداختند. خوزه لوئیس اورتیز مورنو در این باره میگوید:«ماکیماکی از مقابل ستاره گذشت و به جای اینکه محوشدن و روشنشدن ستاره به تدریج صورت گیرد، ستاره ناپدید و دوباره به طور ناگهانی پدیدار شد. معنای این چنین است که ماکیماکی جو قابل توجهی ندارد.» ماکیماکی هیچ ماهی ندارد. این کمبود، اندازهگیری جرم ماکیماکی را سختتر میکند، هر چند قطر آن مشخصشده و دو سوم پلوتو است.
دیسک فشرده:
اشیاء دیسک پراکنده در واقع همان اشیاء کمربند کویپر هستند که خروج از مرکز مداری آنها زیاد است. اوج این اجسام بیش از ۶۰ واحد نجومی و حضیض آنها میان ۳۰ تا ۴۸ واحد نجومی است. این اجرام احتمالاً در اثر تعاملهای گرانشی سیارات غولپیکر در اوایل تشکیل منظومهٔ شمسی به منطقهٔ دیسک پراکنده پرتابشدند. پنداشته میشود که شمار کنونی اجرام دیسک فشرده تنها در حدود ۱ درصد از آن چیزی است که در اوایل تشکیل منظومهٔ شمسی بود. تعاملات گرانشی اجرام دیسک فشرده با نپتون میتواند نیمقطر بزرگ این اجرام را بسیار افزایشدهد. تاکنون بیش از ۱۵۰ جسم دیسک پراکنده و قنطورس شناخته شدهاست.
اریس:
اریس با قطر ۲٬۴۰۰ و ۱۰۰± کیلومتر (طبق برآورد تلسکوپ فضایی هابل) بزرگترین سیارهٔ کوتولهٔ منظومهٔ شمسی است و اندازهٔ آن ۱۰۵ درصد اندازهٔ پلوتو است (بر سر جنجال و اختلاف). دورهٔ چرخش اریس ۲۵٫۹ ساعت و تناوب مداری آن ۵۶۰ سال و ۸۴٫۰۰۷۵ روز است.
اریس جو قابل توجهی ندارد و دمای سطحی آن حدود °۲۱۷- سانتیگراد تا °۲۴۳- سانتیگراد است. دیسنومیا تنها ماه اریس است و در سال ۲۰۰۵ توسط مایکل براون و گروهی از دانشمندان، مدتی پس از کشف اریس کشفشد. قطر دیسنومیا تنها ۱۰۰ تا ۲۵۰ کیلومتر و کوچکتر از ایالت ماساچوست است. دانشمندان مطمئن نیستند که دیسنومیا از چه چیزی ساختهشده، اما بر این باورند که از آب منجمد ساخته شدهاست. ستارهشناسان برای شناسایی پلوتو و اریس از دیسنومیا استفاده میکنند؛ آنها میدانستند که اریس از پلوتو بزرگتر است، اما نمیدانستند که جرم اریس از پلوتو بیشتر است. آنها میتوانند جرم جسم را با استفاده از ماه آن اندازهگیری کنند؛ به طوری که فاصلهٔ میان جسم و ماه آن و مدت زمان گردش ماه به دور جسم را اندازهگیری میکنند. با استفاده از این روش، ستارهشناسان دریافتند که جرم اریس ۲۷ درصد بیشتر از پلوتو است.[۹۸]
دورترین مناطق
سدنا:
سدنا دورترین جسم مشاهدهشده در منظومهٔ شمسی است که در سال ۲۰۰۳ در رصدخانهٔ پالومار در کالیفرنیا کشفشد. فاصلهٔ این جسم از خورشید دو برابر فاصلهٔ هر جسم دیگری در منظومهٔ شمسی از خورشید است و سه برابر دورتر از پلوتو یا نپتون است. تناوب مداری این جسم ۱۰٬۵۰۰ سال به طول میانجامد. اوج سدنا ۱۵۰ میلیارد کیلومتر (۱۰۰۰ واحد نجومی) و حضیض آن ۱۱٬۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ کیلومتر (۷۶ واحد نجومی) است.
مدار سدنا به شدت بیضیشکل است و به سیارات منظومهٔ شمسی بسیار نزدیک است. این جسم اکنون ۱۳٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ کیلومتر (۹۰ واحد نجومی) با خورشید فاصلهدارد. ابر اورت بسیار دورتر از مدار سدنا است، اما دانشمندان بر این باورند که سدنا مدرکی است که نشان میدهد ابر اورت بیش از آنچه که میپنداشتند، به سوی خورشید گسترش یافتهاست و سدنا را عضوی از ابر اورت میدانند. قطر سدنا حدود ۱٬۸۰۰ کیلومتر است.
ابر اورت:
ابر اورت یک ابر بزرگ کرویشکل است و دانشمندان برای تعیین اندازهٔ آن اختلاف نظر دارند. عدهای بر این باورند که این ابر از ۲٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید آغاز میشود و تا ۵۰٬۰۰۰ واحد نجومی ادامه مییابد. برخی نیز میپندارند که تا ۱۰۰٬۰۰۰ واحد نجومی دورتر از خورشید ادامه مییابد. فرضیهٔ وجود ابر اورت در سال ۱۹۵۰ توسط یان اورت پیشنهاد شد و نام ابر اورت به افتخار یان اورت نامگذاری شدهاست. اگرچه وجود ابر اورت با مشاهدهٔ مستقیم اثبات نشدهاست، اما وجود آن در جوامع علمی پذیرفته شدهاست. این ابر شامل اشیاء یخی ساختهشده از آمونیاک، آب و متان است.
دنبالهدارها:
دنبالهدار هالی استثنایی است و بر خلاف این که دورهٔ مداری کوتاهی دارد، از ابر اورت سرچشمه گرفتهاست.
یک گلولهٔ برفی کیهانی است که از گازهای منجمد، سنگ و گرد و غبار ساختهشده و تقریباً به اندازهٔ یک شهر کوچک است. دنبالهدارها، غیر دورهای و دورهای هستند. دنبالهدارهای غیر دورهای که از ابر اورت میآیند، گرانش محدود به خورشید ندارند و مدار آنها به شکل سهمی است و تنها یک بار خورشید را میبینند و هرگز دوباره باز نمیگردند. دنبالهدارهای دورهای نیز شامل دنبالهدارهای بلند مدت (بسیار بیشتر از ۲۰۰ سال) و کوتاه مدت است که به ترتیب از ابر اورت و کمربند کویپر سرچشمه میگیرند.
ویژگیها و رفتار دنبالهدارهایی که از ابر اورت میآیند با دنبالهدارهایی که از کمربند کویپر میآیند، متفاوت است. به طور کلی، دو تفاوت میان این دنبالهدارها وجود دارد: نخست این که ویژگیهای دینامیکی آنها متفاوت است. دوم این که دنبالهدارهایی که از ابر اورت سرچشمه میگیرند، دارای دورههای بلند و دنبالهدارهایی که از کمربند کویپر سرچشمه میگیرند، دارای دورههای کوتاه (۲۰ تا ۲۰۰ سال) هستند و ویژگیهای مداری آنها نیز متفاوت است. دو خانوادهٔ بزرگ از دنبالهدارهای کوتاه مدت وجود دارد: نخست خانوادهٔ برجیس با دورهٔ کمتر از ۲۰ سال و دوم خانوادهٔ هالی با دورهٔ ۲۰ تا ۲۰۰ سال.
تفاوتهای دینامیکی این دو گروه ناشی از تأثیر اجسام دیگر است. اجسام ابر اورت توسط رویدادهایی که فراتر از منظومهٔ خورشیدی رخ میدهد، آشفته میشوند. اما دنبالهدارهای کمربند کویپر به طور مستقیم توسط هیچ ستارهای به جز خورشید نمیتوانند آشفتهشوند. اگر خورشید از کنار ستارهٔ دیگری (یا یک ابر بزرگ مولکولی) بگذرد، دنبالهدارها در مداری بیضیشکل و به سمت منظومهٔ خورشیدی به گردش درمیآیند. اما سیارهٔ نپتون که بسیار نزدیک به کمربند کویپر است، نقش مهمی در ثبات مدار اجسام کمربند و یا برعکس هلدادن اجسام به دورتر از مدار پیشین خود دارند.
ترکیبات شیمیایی دنبالهدارهای بلند مدت و کوتاه مدت مشابه است، اگرچه ترکیبات سازندهٔ دنبالهدارهای بلند مدت تمایل بیشتری به فرار دارند. دلیل این تفاوت میتواند سرچشمهگیری از ابر اورت یا کمربند کویپر باشد. در واقع در طول شکلگیری منظومهٔ خورشیدی، اجسام کوچک در بخشهای درونی دیسک و در نزدیکی سیارات غولپیکر ساختهشدند. سپس این اجسام توسط نیروهای گرانشی از منظومهٔ خورشیدی خارجشدند و آن اجسامی که به طور کامل فرار کردند، ابر اورت را تشکیل دادند. آن دسته از اجسامی که نتوانستند فرار کنند و هیچ تعامل گرانشی با سیارات نداشتند، به عنوان اجسام کمربند کویپر باقیماندند.
مرزها و گذر از منظومهٔ شمسی
سیارههای دورتر از نپتون
منظومهٔ شمسی تا جایی گسترش مییابد که دیگر تحت تأثیر خورشید (نفوذ نور خورشید، گرانش خورشیدی، میدان مغناطیسی خورشید و باد خورشیدی) نباشد. هر چه قدر از خورشید دور میشویم، نور آن کمتر میشود؛ اما هیچ مرزی وجود ندارد که در آن نور خورشید در آن نفوذ نداشتهباشد یا در آنجا ضعیفتر شود. گرانش خورشیدی هم مانند نور آن حد و مرزی ندارد و هر چه قدر از خورشید دور میشویم، گرانش آن ضعیفتر میشود. دانشمندان بر این باورند که باد خورشیدی نوعی خلأ است، اما اثرات گاز و گرد و غبار در آن وجود دارد.
هلیوسفر منطقهٔای است که میدان مغناطیسی خورشید و پروتونها و الکترونهای بادهای خورشیدی را در بر میگیرد. باد خورشیدی تا بیرون از منظومهٔ شمسی جریان مییابد و وارد فضای میانستارهای میشود و سرعتش را از دست میدهد. منطقهای که سرعت بادهای خورشیدی در آن کاهش مییابد، هلیوهیث نامدارد. هلیوپاز مرز بیرونی هلیوهیث است و همچنین مرز بیرونی منظومهٔ شمسی در نظر گرفته میشود و برآورد شدهاست که میان ۱۱۰ تا ۱۷۰ واحد نجومی از خورشید فاصله دارد.
فضاپیماهای کاسینی-هویگنس و اکسپلورر که به ترتیب در مدار زحل و زمین بودند، نشاندادند که هلیوسفر در واقع یک کره است. وویجر ۱ و ۲ به ترتیب در سالهای ۲۰۰۴ و ۲۰۰۷ از فاصلهٔ ۹۴–۸۴ واحد نجومی از خورشید گذشتند و اکنون در جهات مختلف در حال سفر به خارج از منظومهٔ شمسی هستند.
*◕*◕پوریا ستاره◕*◕*